Waarom logische puzzels goed voor je zijn (en wat de wetenschap er echt over zegt)
Wij maken puzzelgames, dus je zou verwachten dat we roepen dat puzzelen je slimmer maakt. Maar zo simpel is het niet, en dat maakt het eigenlijk juist interessant. We zochten uit wat onderzoekers écht hebben gevonden.
Mensen die veel puzzelen, scoren beter op denktaken
In een grote online studie onder ruim 19.000 Britten van 50 tot 93 jaar keken onderzoekers van de University of Exeter en King’s College London naar hoe vaak mensen cijferpuzzels zoals sudoku maken. Het resultaat: hoe vaker mensen puzzelden, hoe beter ze scoorden op alle veertien geteste onderdelen, van redeneren en aandacht tot werkgeheugen. Wie dagelijks puzzelde, deed het op tien van die onderdelen beter dan alle andere groepen.
Belangrijk: dit is een verband, geen bewijs dat puzzelen de óórzaak is. Het kan ook zo zijn dat mensen met een scherp brein nu eenmaal graag puzzelen.
Een maandje puzzelen is geen wondermiddel
Een Duitse studie zette dat verschil mooi op scherp. Honderd gezonde vijftigplussers kregen willekeurig óf dertig dagen lang elke dag minstens een uur een legpuzzel, óf alleen gesprekken over een gezonde leefstijl. Na een maand waren de puzzelaars vooral beter geworden in… legpuzzels. Op hun ruimtelijk denkvermogen in het algemeen zag je geen verschil.
Maar dezelfde studie vond ook dat mensen die hun hele leven al veel puzzelden, wél beter scoorden op dat ruimtelijk denken. De onderzoekers concluderen voorzichtig dat jarenlang puzzelen waarschijnlijk meer doet dan een korte kuur.
“Brain training” is geen toverformule
Dat sluit aan bij een groot overzicht uit 2016, waarin psychologen meer dan 130 studies naar breintrainingsprogramma’s bekeken. Hun conclusie: je wordt beter in precies de taken die je oefent, maar er is weinig bewijs dat dit doorwerkt naar heel andere taken of naar je dagelijks leven. Een app die belooft dat je “tien jaar jonger denkt”, kun je dus met een korreltje zout nemen.
Wat wél telt: een leven lang je hoofd gebruiken
Een Amerikaans onderzoek volgde bijna driehonderd ouderen jarenlang en onderzocht na hun overlijden ook hun hersenen. Wie in de laatste levensfase vaak mentaal actief was (lezen, schrijven, puzzels, spellen), ging gemiddeld 32 procent langzamer achteruit dan wie gemiddeld actief was. Wie weinig deed, ging juist 48 procent sneller achteruit. Dat verband bleef staan, ook als je keek naar de schade in de hersenen zelf.
De les: het gaat minder om één wondertruc en meer om het vasthouden van een nieuwsgierig, actief hoofd, jarenlang. En dat lukt het best met iets wat je gewoon leuk vindt.
Het aha-moment blijft hangen
Ons favoriete onderzoek gaat over precies het moment waar onze studio naar vernoemd is. Onderzoekers lieten mensen goocheltrucs zien en vroegen hoe ze werkten. Kwam de oplossing met een plotseling “aha!”, dan wisten deelnemers die twee weken later vaker nog: 64 procent tegen 52 procent bij oplossingen zonder aha-moment.
Een oplossing die je zélf ontdekt, met dat kleine schokje van herkenning, onthoud je dus beter. Daarom maken we puzzels die eerlijk zijn: alle aanwijzingen liggen op tafel, je hoeft nooit te gokken, en de klik is helemaal van jou.
Dus: puzzelen?
Ja, maar om de goede reden. Niet omdat het een pil voor je brein is, maar omdat het leuk is, je nieuwsgierig houdt en je af en toe dat heerlijke aha-moment geeft. En wie dat een leven lang volhoudt, heeft daar volgens het onderzoek waarschijnlijk ook nog iets aan.
Zin om het zelf te proberen? Speel de eerste zaak van Petuko gratis in je browser.
Bronnen
- Brooker, H. e.a. (2019). The relationship between the frequency of number-puzzle use and baseline cognitive function in a large online sample of adults aged 50 and over. International Journal of Geriatric Psychiatry. Bekijk de studie
- Fissler, P. e.a. (2018). Jigsaw Puzzling Taps Multiple Cognitive Abilities and Is a Potential Protective Factor for Cognitive Aging. Frontiers in Aging Neuroscience. Bekijk de studie
- Simons, D. J. e.a. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work? Psychological Science in the Public Interest. Samenvatting
- Wilson, R. S. e.a. (2013). Life-span cognitive activity, neuropathologic burden, and cognitive aging. Neurology. Bekijk de studie
- Danek, A. H. e.a. (2013). Aha! experiences leave a mark: facilitated recall of insight solutions. Psychological Research, 77(5), 659–669. Bekijk de studie