Vastgelopen? Probeer de "wat als"-truc

Je staart naar een puzzel en geen enkele aanwijzing geeft je iets zekers. Dan is het tijd voor de truc die wij zelf het vaakst gebruiken: wat als?
Hoe het werkt
Je kiest een mogelijkheid waarvan je niet weet of hij klopt, en je doet alsof hij waar is. Dan volg je de gevolgen. Komt er ergens een tegenspraak uit, dan kon je aanname nooit waar zijn en kun je hem schrappen. Dat is geen gokken: je gebruikt de puzzel zelf om te bewijzen dat een optie onmogelijk is.
Het mooie is dat je ook niets hoeft te onthouden. Je probeert één ding, ziet dat het misgaat, en je hebt weer een zekerheid erbij.
Een klein voorbeeld
Er ontbreekt een koekje uit de pot. Er zijn drie verdachten: de kat, de hond en het konijn. Precies één van hen heeft het gedaan, en precies één van hen vertelt de waarheid. De andere twee liegen.
- Kat: “Het was het konijn.”
- Hond: “Het was het konijn niet.”
- Konijn: “Het was de kat niet.”
Probeer het eerst zelf. Je hebt maar één gedachte nodig om te beginnen.
Spoilers hieronder
Scroll pas verder als je eruit bent, of als je wilt zien hoe de truc werkt.
Oplossing
Stap 1: kijk naar wat vaststaat. De kat zegt “het was het konijn” en de hond zegt “het was het konijn niet”. Die twee zinnen zijn elkaars tegendeel. Dus een van de twee is waar en de ander is vals, wat er ook gebeurd is.
Stap 2: tel de waarheden. Er is maar één waarheidssprekende verdachte, en die zit al bij de kat of de hond. Dus het konijn liegt.
Stap 3: gebruik de leugen. Het konijn zegt “het was de kat niet”. Dat is een leugen, dus het was wél de kat.
Controle. Stel dat het de kat was. De kat zegt “het konijn”: vals. De hond zegt “niet het konijn”: waar. Het konijn zegt “niet de kat”: vals. Precies één waarheid, zoals de puzzel eist.
Het was dus de kat. Hier hebben we de truc nog bijna onzichtbaar gebruikt. Maak hem zichtbaar met de andere twee verdachten:
- Wat als het de hond was? Dan is “het was het konijn niet” waar, en “het was de kat niet” ook. Twee waarheden, terwijl er maar één mag zijn. Botsing: dus niet de hond.
- Wat als het het konijn was? Dan is “het was het konijn” waar, en “het was de kat niet” ook. Weer twee waarheden. Botsing: dus niet het konijn.
Er blijft één verdachte over. Wij hebben ook alle drie de mogelijkheden door een klein computerprogramma laten nalopen: alleen de kat past bij alle voorwaarden.
Wanneer gebruik je het?
Het werkt het best als:
- Je vastzit. Er is geen aanwijzing meer die je direct iets oplevert.
- Er weinig opties zijn. Bij twee of drie mogelijkheden is “wat als” snel afgerond.
- Je gevolgen kunt volgen. Doe niet te veel stappen tegelijk; stop zodra je een botsing ziet.
Let op één ding: als je aanname niet botst, bewijst dat nog niets. Dan weet je alleen dat het nog kan. Pas als alle andere opties botsen, blijft de laatste staan.
In Petuko
In Petuko heb je soms een dier dat op twee plekken kan zitten. Zet het dier er dan even neer, volg de alibi’s en kijk of er iemand in de knoop komt. Zo ja, dan weet je zeker dat het dier daar niet zat. Geen gokjes, alleen redeneren.
Zin om het te proberen? Speel de eerste zaak van Petuko gratis in je browser.